Opiętek jesionowiec (Agrilus planipennis) pochodzi z Azji, jednak w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat rozprzestrzenił się również na inne kontynenty. Prawdopodobnie wraz z drewnianymi opakowaniami trafił do Ameryki Północnej, gdzie obecnie występuje m.in. w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. W Europie gatunek przesuwa się natomiast na zachód. Stwierdzono go już w europejskiej części Rosji, a w 2019 roku także we wschodniej Ukrainie, w rejonie Ługańska.

Teraz jego obecność potwierdzono na Węgrzech i Słowacji. To właśnie niewielka odległość od Polski sprawia, że zagrożenie staje się szczególnie istotne.

Niepozorny chrząszcz, poważne zagrożenie

Opiętek jesionowiec należy do rodziny bogatkowatych. Dorosły chrząszcz ma od 8,5 do 14 mm długości. Jego ciało jest smukłe, niebieskozielone i ma charakterystyczny metaliczny połysk.

Znacznie większe szkody powodują jednak larwy. Są białokremowe, beznogie i osiągają około 26–32 mm długości. Po wylęgu wgryzają się pod korę i drążą w tkankach drzewa długie, wijące się korytarze. To właśnie ich żerowanie uszkadza system przewodzący drzewa.

Z czasem jesion zaczyna słabnąć. Liście żółkną i opadają, usychają kolejne gałęzie, a w zaawansowanym stadium może dojść do obumarcia całego drzewa.

fot. gov.pl

Charakterystyczne otwory w korze

Jednym z najbardziej charakterystycznych śladów obecności szkodnika są otwory wylotowe w kształcie litery „D”, o szerokości około 3–4 mm. Pod korą można również znaleźć serpentynowate chodniki wydrążone przez larwy, często wypełnione brązowymi trocinami i odchodami.

Niepokojące powinny być także:

pęknięcia kory,
zamierające gałęzie i wierzchołki,
żółknięcie i przedwczesne opadanie liści,
widoczne chodniki larwalne pod korą,
charakterystyczne otwory wylotowe.

Może szybko się rozprzestrzeniać

Owad może przemieszczać się również samodzielnie – dorosłe osobniki potrafią pokonywać ponad kilometr podczas jednego przelotu. Znacznie większe możliwości daje jednak transport drewna i materiału szkółkarskiego. W ten sposób szkodnik może być przenoszony na duże odległości.

Jego głównymi żywicielami są jesiony. W Europie szczególnie narażony jest jesion wyniosły, ale opiętek może rozwijać się również na innych gatunkach jesionów. Wśród roślin żywicielskich wymienia się także niektóre gatunki orzechów, skrzydłorzechów i wiązów.

W Polsce podlega obowiązkowi zwalczania

Opiętek jesionowiec jest w Polsce agrofagiem podlegającym obowiązkowi zwalczania. Dlatego w przypadku podejrzenia jego obecności nie należy pozostawiać sprawy bez reakcji.

Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Lublinie apeluje, aby wszelkie podejrzane objawy lub znalezione owady zgłaszać do najbliższej jednostki Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa.

Wczesne wykrycie szkodnika ma kluczowe znaczenie – pozwala na szybsze podjęcie działań i ograniczenie jego dalszego rozprzestrzeniania.

Opiętek Jesionowiec (1)

Groźny szkodnik jesionów coraz bliżej Polski. Opiętek może d...