Czujnik zużycia klocków hamulcowych – prosty element, który może chronić przed kosztowną naprawą

Czujnik nie zastępuje jednak regularnych oględzin hamulców. Monitoruje tylko określone miejsce, a jego przewód, złącze lub sam obwód mogą ulec uszkodzeniu. Najlepszą ochronę zapewnia połączenie sprawnego systemu ostrzegania z okresową kontrolą całego układu.

Jak działa czujnik zużycia klocków?

W wielu samochodach czujnik ma postać przewodu zakończonego elementem umieszczanym w klocku hamulcowym. Wraz ze ścieraniem okładziny jego końcówka zbliża się do tarczy. Po osiągnięciu określonego stopnia zużycia, zależnie od konstrukcji układu, może dojść między innymi do przerwania obwodu lub zmiany sygnału odczytywanego przez sterownik. 

Na desce rozdzielczej pojawia się wtedy kontrolka lub komunikat informujący o potrzebie sprawdzenia hamulców. W zależności od konstrukcji pojazdu można spotkać między innymi:

• proste czujniki jednostopniowe,
• rozwiązania wykorzystujące więcej niż jeden poziom sygnału,
• czujniki współpracujące z systemem obliczającym przewidywany termin obsługi.

Osobnym rozwiązaniem są mechaniczne wskaźniki akustyczne. Nie są czujnikami elektronicznymi. Odpowiednio ukształtowany metalowy element po osiągnięciu określonego zużycia okładziny zaczyna kontaktować się z tarczą i generuje charakterystyczny dźwięk. 

W jaki sposób czujnik ogranicza koszt naprawy?

Klocek składa się z materiału ciernego i metalowej płytki nośnej. Jeśli okładzina zostanie całkowicie zużyta, o tarczę zaczyna ocierać metal. W krótkim czasie mogą powstać głębokie rysy, miejscowe przegrzania i uszkodzenia wykluczające dalsze używanie tarczy.

Zlekceważenie zużycia może oznaczać konieczność wymiany nie tylko klocków, ale również:

• tarcz hamulcowych,
• elementów montażowych,
• czujników,
• osłon i uszczelnień zacisku,
• prowadnic,
• w poważniejszych przypadkach całego zacisku.

Ostrzeżenie wyświetlone odpowiednio wcześnie daje czas na zaplanowanie serwisu, zanim płytka nośna klocka zacznie niszczyć tarczę. Nie należy jednak zakładać, że po pojawieniu się komunikatu samochód zawsze może przejechać określoną liczbę kilometrów. Pozostała grubość okładziny, tempo zużycia i warunki jazdy różnią się pomiędzy pojazdami.

Czujnik trzeba dopasować do konkretnego układu hamulcowego

Przewody mogą różnić się długością, kształtem złącza, sposobem mocowania, liczbą pinów i miejscem montażu. Ten sam model auta bywa wyposażany w hamulce różnych producentów, dlatego dobór wyłącznie według marki oraz rocznika może być niewystarczający.

Jeżeli czujnik nie znajduje się w komplecie z klockami, właściwe czujniki klocków hamulcowych można dobrać w sklepie 7000obrotow.pl razem z pozostałymi elementami potrzebnymi do serwisu. Pozwala to jednocześnie sprawdzić dostępność klocków, tarcz i części montażowych przeznaczonych do danego wariantu pojazdu.

Przed zamówieniem należy porównać:

• numer OE,
• oś i stronę montażu,
• typ zacisku,
• długość przewodu,
• kształt wtyczki,
• liczbę styków,
• sposób osadzenia czujnika w klocku,
• liczbę czujników przewidzianych w samochodzie.

Czujnik powinien być również zgodny z wybranym zestawem klocków. Nie każdy klocek ma odpowiednie wycięcie albo uchwyt umożliwiający montaż określonego przewodu.

Czy czujnik występuje przy każdym kole?

Nie. W wielu samochodach czujniki znajdują się tylko przy jednym kole na osi albo na wybranych klockach. Producent zakłada, że zużycie po obu stronach będzie zbliżone, jeśli układ działa prawidłowo.

To rozwiązanie nie wykryje każdego przypadku. Jeżeli zacisk lub prowadnica pracują nieprawidłowo, klocek bez czujnika może zużyć się szybciej. Szczególnie trudne do zauważenia bywa nadmierne starcie wewnętrznego klocka, którego nie widać przez felgę.

Dlatego kontrola powinna obejmować:

• wszystkie klocki na osi,
• wewnętrzne i zewnętrzne powierzchnie tarcz,
• swobodę pracy prowadnic,
• stan tłoczków i osłon,
• równomierność hamowania,

Brak komunikatu na desce rozdzielczej nie jest potwierdzeniem, że wszystkie okładziny mają wystarczającą grubość.

Czy czujnik zawsze trzeba wymieniać razem z klockami?

Wiele czujników elektronicznych jest przeznaczonych do jednorazowego użycia. Gdy końcówka zetknie się z tarczą lub obwód zostanie przerwany, element nie powinien być ponownie montowany. Przewód może również stwardnieć pod wpływem temperatury, zostać uszkodzony podczas demontażu albo mieć poluzowane mocowania.

W niektórych konstrukcjach czujnik, który nie został aktywowany i pozostaje w idealnym stanie, może zostać użyty ponownie. Decyzję należy jednak oprzeć na instrukcji producenta samochodu lub części, a nie wyłącznie na wyglądzie przewodu.

Nowy czujnik warto zamontować, gdy:

• pojawił się komunikat o zużyciu,
• jego końcówka nosi ślady kontaktu z tarczą,
• izolacja jest przetarta lub zesztywniała,
• wtyczka jest uszkodzona,
• przewód został wyrwany z uchwytu,
• producent przewiduje obowiązkową wymianę wraz z klockami.

Koszt czujnika jest zwykle niewielki w porównaniu z ponowną wizytą w warsztacie po wykryciu niesprawnego przewodu.

Dlaczego kontrolka może świecić po wymianie klocków?

Komunikat, który nie znika po serwisie, może mieć kilka przyczyn. Najczęściej problem dotyczy niewymienionego albo nieprawidłowo podłączonego czujnika.

Należy sprawdzić:

• czy zamontowano nowy czujnik, jeśli stary został aktywowany,
• czy wtyczka została całkowicie połączona,
• czy przewód nie został przycięty lub naprężony,
• czy wszystkie uchwyty są prawidłowo zamontowane,
• czy zastosowano część odpowiadającą danemu pojazdowi,
• czy komunikat wymaga skasowania procedurą serwisową,
• czy obwód nie jest przerwany w dalszej części instalacji.

W części samochodów ostrzeżenie znika automatycznie po przywróceniu prawidłowego obwodu. W innych potrzebne jest zresetowanie wskaźnika serwisowego albo wykonanie procedury diagnostycznej.

Nie należy zwierać przewodów tylko po to, aby zgasić kontrolkę. Uniemożliwia to późniejsze ostrzeżenie kierowcy i maskuje usterkę systemu.

Kontrolka nie zawsze oznacza natychmiastową utratę hamulców

Czujnik jest ustawiony tak, aby ostrzec przed całkowitym zużyciem materiału ciernego. Zapalenie kontrolki zazwyczaj oznacza potrzebę szybkiego zaplanowania kontroli, a nie nagłą utratę możliwości zatrzymania samochodu.

Sytuację należy jednak potraktować pilnie, jeśli ostrzeżeniu towarzyszą:

• metaliczne tarcie,
• wyraźne ściąganie podczas hamowania,
• pulsowanie pedału lub kierownicy,
• wydłużona droga hamowania,
• miękki albo wpadający pedał,
• przegrzewanie jednego z kół,
• wyciek płynu hamulcowego,
• komunikat o usterce układu hamulcowego.

W przypadku nagłej zmiany działania hamulców nie należy kontynuować zwykłej jazdy. Samochód powinien zostać bezpiecznie sprawdzony do warsztatu z pomocą lawety lub holownika.

Kontrolka zużycia i kontrolka hamulców mogą oznaczać coś innego

Samochód może wyświetlać kilka podobnych symboli związanych z hamulcami. Jeden informuje o zużyciu klocków, inny może wskazywać zaciągnięty hamulec postojowy, niski poziom płynu lub awarię układu.

Znaczenie komunikatu należy sprawdzić w instrukcji pojazdu. Ignorowanie czerwonego ostrzeżenia albo założenie, że każda kontrolka dotyczy jedynie zużytych klocków, może być niebezpieczne.

Czujnik okładzin nie monitoruje między innymi:

• poziomu płynu hamulcowego,
• szczelności przewodów,
• działania pompy hamulcowej,
• grubości tarcz,
• sprawności zacisków,
• działania systemów ABS i stabilizacji.

Jest tylko jednym z elementów nadzoru nad układem.

Co sprawdzić podczas wymiany klocków?

Wymiana materiałów ciernych powinna być okazją do kontroli całego układu hamulcowego. Założenie nowych klocków do niesprawnego zacisku może spowodować ich szybkie i nierównomierne zużycie.

Podczas serwisu należy ocenić:

• grubość oraz stan powierzchni tarczy,
• bicie i ślady przegrzania tarcz hamulcowych,
• ruch prowadnic,
• cofanie tłoczka,
• stan gumowych osłon,
• obecność korozji w miejscach osadzenia klocków,
• stan przewodów hamulcowych,
• mocowanie przewodu czujnika,
• działanie hamulca postojowego.

Klocki i tarcze hamulcowe wymienia się kompletami na całej osi. Montaż jednej nowej sztuki obok zużytej może prowadzić do nierównej pracy hamulców.

Czujnik nie zastępuje regularnego przeglądu

System ostrzegania pomaga wykryć typowe zużycie, ale nie rozpoznaje każdej usterki. Przewód czujnika może ulec uszkodzeniu, a zapieczony zacisk może powodować nierównomierne i przyspieszone zużycie klocków.

Najpewniejszym rozwiązaniem pozostaje okresowa kontrola grubości wszystkich okładzin oraz stanu tarcz. Warto wykonywać ją podczas wymiany opon, przeglądu okresowego i zawsze wtedy, gdy zmienia się odgłos albo zachowanie samochodu podczas hamowania.

Czujnik należy traktować jako dodatkową warstwę ochrony. Prawidłowo dobrany i zamontowany daje kierowcy szansę na reakcję przed całkowitym zużyciem klocka, ale nie zwalnia z obserwowania innych objawów.

Mała część może zapobiec dużym wydatkom

Sprawny czujnik zużycia pomaga wybrać właściwy moment kontroli hamulców. Dzięki temu klocki można wymienić, zanim ich metalowa płytka zacznie niszczyć powierzchnię tarczy.

Korzyść zależy jednak od reakcji kierowcy oraz stanu całego systemu. Kontrolki nie należy kasować bez sprawdzenia przyczyny, a starego czujnika nie warto pozostawiać, jeśli został aktywowany lub uszkodzony. Połączenie sprawnego ostrzegania z regularnym przeglądem ogranicza ryzyko kosztownej naprawy i pomaga utrzymać równomierne działanie hamulców.