PESEL w rękach oszusta może narobić kłopotów. Jak zabezpieczyć swoje dane?

PESEL to nie tylko ciąg 11 cyfr

Numer PESEL służy do jednoznacznej identyfikacji konkretnej osoby. Zawiera informacje pozwalające ustalić m.in. datę urodzenia i płeć. Każdy otrzymuje go na całe życie, dlatego nie można go po prostu zmienić tak jak hasła do poczty elektronicznej.

Sam numer PESEL nie daje oszustowi automatycznie dostępu do wszystkich naszych pieniędzy czy kont. Może jednak, w połączeniu z innymi danymi, zostać wykorzystany do prób wyłudzenia pożyczki, zakupu na raty, zawarcia umowy albo podszywania się pod inną osobę. Skutki takiego oszustwa mogą być poważne i oznaczać konieczność wyjaśniania spraw, których wcale nie zainicjowaliśmy.

Nie podawaj go bez zastanowienia

Numer PESEL należy udostępniać tylko wtedy, gdy istnieje ku temu uzasadniony powód i mamy pewność, komu przekazujemy dane. Warto zachować ostrożność zwłaszcza podczas rozmów telefonicznych, przy odbieraniu wiadomości z linkami oraz w internecie. Jeśli ktoś niespodziewanie prosi o PESEL, dane dokumentu czy informacje bankowe, nie należy działać pod presją. Najpierw trzeba sprawdzić, czy kontaktuje się z nami rzeczywiście przedstawiciel danej instytucji.

Zastrzeżenie PESEL – dodatkowa ochrona przed oszustami

Jednym ze sposobów ograniczenia ryzyka jest zastrzeżenie numeru PESEL. Informacja o zastrzeżeniu trafia do specjalnego rejestru, który muszą sprawdzać m.in. banki i inne instytucje finansowe przy określonych czynnościach. Dzięki temu trudniej wykorzystać cudze dane do zaciągnięcia zobowiązania finansowego.

Zastrzeżenie jest bezpłatne i można je włączyć na kilka sposobów:

• w aplikacji mObywatel;

• przez stronę internetową mObywatel.gov.pl;

• osobiście w urzędzie gminy.

Usługa jest dostępna dla osób pełnoletnich. Zastrzeżenie zaczyna obowiązywać po zarejestrowaniu dyspozycji w systemie.

Kiedy trzeba cofnąć zastrzeżenie?

Zastrzeżony PESEL nie oznacza, że nie można normalnie korzystać z banku czy załatwiać spraw urzędowych. Przy niektórych czynnościach trzeba jednak czasowo cofnąć ochronę. Dotyczy to m.in. zaciągania kredytu lub pożyczki, zakupu na raty czy załatwiania określonych spraw notarialnych związanych z nieruchomością.

Zastrzeżenie można cofnąć w aplikacji mObywatel, na stronie mObywatel.gov.pl lub w urzędzie gminy. Można też ustawić czasowe cofnięcie ochrony, tak aby po wyznaczonym czasie PESEL został automatycznie ponownie zastrzeżony. To wygodne rozwiązanie, gdy planujemy jedną konkretną czynność, np. wizytę w banku.

Warto poświęcić na to kilka minut

Zastrzeżenie numeru PESEL nie zastąpi ostrożności i nie chroni przed każdym rodzajem oszustwa. Jest jednak dodatkowym zabezpieczeniem, które może utrudnić wykorzystanie naszych danych do wyłudzeń. Ponieważ usługę można uruchomić i cofnąć bezpłatnie, warto sprawdzić, jak działa, i rozważyć skorzystanie z niej na co dzień.